Halloween, voor velen een leuk feest, maar voor anderen echt horror. En ik vraag me oprecht af hoeveel mensen zich daarvan bewust zijn.

Eind oktober verschijnen overal de Halloweenversieringen. Etalages vol skeletten, bebloede gezichten, afgehakte ledematen en griezelige maskers. Pretparken veranderen in spookhuizen en op televisie komen de nodige horrorfilms voorbij. Voor de één is het gezellig griezelen, even schrikken, lachen en daarna weer over tot de orde van de dag. Maar wat als die beelden voor jou helemaal niet zo onschuldig zijn? Wat als je ze niet kent uit een horrorfilm, maar uit je eigen werk?

Als Halloween wel heel dicht bij de werkelijkheid komt

Over PTSS, en dan vooral werkgerelateerde PTSS vanuit hoogrisicoberoepen, wordt gelukkig steeds meer openlijk gesproken. Niet alleen door degenen die zelf PTSS hebben, maar ik zie ook steeds meer partners zich uitspreken. Toch zijn er kanten van werkgerelateerde PTSS waar we niet altijd bij stilstaan, zoals de invloed van beelden, geluiden en situaties die voor anderen heel gewoon zijn.

Mijn man werkte jarenlang als forensisch rechercheur (FO). Wanneer mensen vroegen wat dat precies inhield, zeiden we gekscherend: "Vergelijk het met CSI op tv, maar dan met andere regels en in de realiteit." Dat leverde meestal wel wat nieuwsgierige blikken op, maar de werkelijkheid van forensisch onderzoek is natuurlijk geen televisieserie.

Als FO'er zie je dingen die je niet zomaar met de buitenwereld bespreekt, soms zelfs niet met je eigen partner. Het ene is niet te omschrijven en het andere wil je gewoon niet vertellen, omdat je zelf al merkt wat die beelden met je doen. En anders dan bij een televisieserie kun je niet even de afstandsbediening pakken en het beeld uitzetten.

Wat voor de één nep is, was voor de ander echt

De beelden die mijn man tijdens zijn werk zag, komen soms akelig dicht bij de lugubere verkleedpartijen en versieringen die je met Halloween tegenkomt, alleen is er één groot verschil.

Waar de één lachend naar kijkt, heeft de ander in werkelijkheid met zijn neus bovenop gestaan.

Achter een plaats delict zit een verhaal, een mens, een gezin. Nabestaanden die te horen krijgen wat er is gebeurd, soms mensen die zelf hun dierbare hebben gevonden. Voor hulpverleners en mensen die werkzaam zijn in de forensische opsporing zijn dit geen scènes uit een spannende film, het is hun dagelijkse werk. Werk dat ze vaak jarenlang met overtuiging en betrokkenheid hebben gedaan. Werk dat ook na het einde van een dienst nog met hen mee naar huis kan gaan.

Niet iedereen die dit soort situaties meemaakt, ontwikkelt PTSS, maar wanneer dat wel gebeurt, kunnen bepaalde beelden, geluiden of geuren onverwacht herinneringen oproepen aan wat iemand heeft meegemaakt. Ook tijdens iets wat voor de rest van Nederland gewoon een gezellig feestje is.

Als je hoofd de beelden niet zomaar uitzet

Voor iemand met PTSS kan een Halloweenversiering meer zijn dan een plastic skelet of een bebloed masker. Zo'n beeld kan herinneringen oproepen die gepaard gaan met angst, spanning of lichamelijke reacties. Soms blijft het niet bij dat ene moment maar kan je dagenlang last hebben van wat er is opgeroepen.

Misschien durf je de deur niet meer uit omdat je bang bent opnieuw met zulke beelden geconfronteerd te worden. Of zet je de televisie liever niet aan, omdat je niet weet wat er voorbij gaat komen, en wanneer de avond valt, begint soms de volgende strijd. Niet durven slapen omdat je bang bent voor de dromen en beelden die komen zodra je hoofd het kussen raakt.

Voor iemand die Halloween viert, is het feest na een avond voorbij. De versieringen verdwijnen uiteindelijk weer in een doos, maar voor iemand met PTSS kunnen de gevolgen nog dagen doorwerken.

En thuis merk je het samen

Wat ik belangrijk vind om te benoemen, is dat dit niet alleen invloed heeft op degene met PTSS. Ook als partner houd je rekening met bepaalde situaties, soms heel bewust, soms gaat het inmiddels bijna vanzelf.

Dit Halloweenweekend bleef bij ons de televisie niet uit, we kozen gewoon bewust een film uit, zodat we niet hoefden te zappen en onverwacht met bepaalde beelden geconfronteerd zouden worden. We vermeden even sommige winkels en zochten andere plekken op om te ontspannen. Niet omdat we anderen hun plezier niet gunnen, en ook niet omdat we vinden dat iedereen rekening moet houden met onze situatie, maar omdat we zelf kunnen kiezen wat we wel en niet opzoeken. En omdat we allebei graag een rustige nacht willen hebben.

Dat zijn van die kleine aanpassingen waar je als buitenstaander waarschijnlijk helemaal niet bij stilstaat, maar die thuis soms een wereld van verschil kunnen maken.

Niet alles wat er onschuldig uitziet, voelt ook onschuldig

Ik schrijf dit niet omdat Halloween afgeschaft moet worden of omdat niemand meer griezelige versieringen mag ophangen. Ik schrijf het omdat ik denk dat we ons niet altijd realiseren hoe verschillend mensen hetzelfde beeld kunnen ervaren. Voor de één is het een spannend moment in een spookhuis. Voor de ander is het een herinnering aan een situatie waarin werkelijk iemand is overleden. Voor de één is het een griezelige film. Voor de ander zijn het beelden die jarenlang onderdeel waren van zijn of haar werk. Voor de partner kan het betekenen dat je samen opnieuw zoekt naar manieren om met zulke momenten om te gaan.

PTSS is niet altijd zichtbaar. En wat iemand tijdens zijn werk heeft meegemaakt, zie je al helemaal niet aan de buitenkant, dat is wel precies waarom ik deze vraag wil stellen.

Hoe was Halloween voor jou?

Heb jij werkgerelateerde PTSS? Dan ben ik oprecht benieuwd wat Halloween met jou doet. Zijn er beelden of situaties die je liever vermijdt, of ervaar je het juist heel anders?

En ben jij partner van iemand met PTSS? Merk jij thuis iets van Halloween? Passen jullie bepaalde dingen aan, of speelt het bij jullie helemaal niet?

Niet om een oordeel te geven, maar omdat ik denk dat begrip soms begint bij iets waar je zelf nog nooit bij hebt stilgestaan.