De Onzichtbare Frontlinie: Waarom de partner van een hulpverlener vaak als eerste 'op' is

Wanneer we praten over PTSS bij de politie, defensie of brandweer of bij andere first offenders, gaat de aandacht meestal direct naar de persoon in uniform. De focus ligt op de traumatische ervaringen op straat, de gemiste schoten of de vlammenzeeën, maar achter de voordeur van die hulpverlener bevindt zich een tweede frontlinie. Een frontlinie die onzichtbaar is voor de buitenwereld, maar waar de impact minstens zo groot is. Dit is de wereld van de partner.

In deze blog duiken we in de rol van de 'achterwacht' en waarom het essentieel is dat zij een eigen plek krijgen hebben om zich te kunnen uiten.

Lopen op eieren

Voor veel partners van (oud-)medewerkers met PTSS begint de dag niet met een kop koffie, maar met het scannen van de omgeving.

• Hoe is hij of zij wakker geworden?

• Is er sprake van een kort lontje?

• Zijn de ogen 'donker'?

Dit constante scannen wordt in de psychologie ook wel hypervigilantie genoemd, een toestand van verhoogde alertheid en waakzaamheid. Omdat de partner met PTSS altijd 'aan' staat, gaat de partner thuis onbewust mee in die overlevingsstand. Je weegt je woorden af op een weegschaal, je probeert de kinderen stil te houden zodat 'papa of mama niet getriggerd raakt'. Je bent de bliksemafleider geworden van een onweersbui die je niet zelf hebt veroorzaakt.

De eenzaamheid aan de keukentafel

Een van de zwaarste aspecten van het partner-zijn in een PTSS-gezin is de eenzaamheid. Vrienden en familie begrijpen het vaak niet. "Hij ziet er toch goed uit?" of "Kan ze niet gewoon even rustig aan doen?" zijn opmerkingen die snijden als een mes. De partner draagt niet alleen de zorg voor het huishouden, de financiën en de opvoeding, maar ook de emotionele last van een partner die fysiek wel aanwezig is, maar mentaal mijlenver weg lijkt te zijn. Je mist je maatje, je mist de persoon op wie je verliefd werd, de persoon met wie je kon lachen zonder dat er een schaduw over het gesprek viel.

De grens van veerkracht

Jouw veerkracht als steunpilaar is bewonderenswaardig, maar het is niet oneindig. Veel partners negeren hun eigen signalen van uitputting omdat ze vinden dat zij 'niet mogen klagen'. De ander heeft immers de echte trauma's meegemaakt, toch? maar trauma is geen wedstrijd. De secundaire traumatisering die partners ervaren is echt en heeft diepe sporen. Als je te lang op eieren loopt, ga je onvermijdelijk zelf door de schalen heen en dat is niet wat je wilt.

De Huiskamer als jouw veilige plek

Op het PTSS Platform is 'De Huiskamer' gecreëerd omdat ik weeten dat jij ook een plek nodig hebt waar je niet de 'sterke' hoeft te zijn. Een plek waar je kunt zeggen: "Ik trek het vandaag even niet meer," zonder dat je je schuldig hoeft te voelen. Want alleen als de steunpilaar zelf ook gesteund wordt, kan er weer ruimte komen voor herstel binnen het gezin.