Ik sta ook aan: wat PTSS thuis met jou kan doen

Je systeem, je lichaam werkt mee

Als je samenleeft met iemand met PTSS, leert jouw “systeem”, jouw lichaam, je onbewust, om beter op te letten.

Het word normaal dat je dagelijks op de sfeer in huis gaat letten. Je let op de geluiden die gemaakt worden door apparaten, de kinderen, huisdieren, noem het maar op. Je hoort nu ook de stiltes die er zijn, die er vallen, je ziet gezichtsuitdrukkingen, of dat nu vermoeidheid, afwezigheid of onrust is. Je voelt spanningen in de kamer en let op de woorden die je spreekt, of je ze misschien beter wel of niet kunt zeggen.

Soms weet je al aan de manier waarop je partner binnenkomt hoe de rest van de dag ongeveer zal zijn. Soms voel je de spanning nog voordat er iets is gebeurd en uiteindelijk pas je jezelf aan zonder dat je het doorhebt.

Jouw lichaam, jouw systeem heeft een nieuwe norm van “veilig zijn” ontwikkeld

Je wacht even met iets te vragen, of je slikt je woorden toch maar in, vaak doe je extra rustig, stil. Je neemt taken over omdat je niet wilt belasten en denkt "dan is het maar gebeurd", je probeert te voorkomen dat er ook maar iets escaleert. En gaandeweg wordt dat normaal, maar diep van binnen is er een stemmetje wat vraagt: “waar ben ik?”.

Jij staat ondertussen ook aan en dit mag uitgesproken worden: “ik sta ook aan!”.

Dit is niet klagen of oordelen, maar gewoon een herkenning en vooral erkenning van jouw gevoelens. Die mogen er gewoon zijn, alleen is het de vraag waar je ze uit kan spreken? waar kan je ze delen? niet alleen zachtjes tegen jezelf of op papier, maar hardop, in vertrouwen bij iemand anders.

PTSS beïnvloed alles thuis

PTSS beïnvloed en raakt niet alleen degene die het heeft, maar het beïnvloedt en raakt ook thuis. Thuis de plek waar liefde, zorg, spanning, machteloosheid en verantwoordelijkheid constant door elkaar heen lopen. Dit is de plek waar alles gebeurd, achter de voordeur en dat is ook de plek die maakt dat je altijd aan staat. En dat alert zijn, zorgen voor, de machteloosheid voelen, alles bij elkaar kost energie en kracht, vooral mentale kracht.

Veel partners en naasten merken pas later hoeveel ze eigenlijk met zich mee dragen. Ze zijn niet alleen maar partner, maar ook mantelzorger, hulpverlener, agenda, taxi en de eerste die alle emoties opvangt.

En je gaat hiermee door, niet alleen omdat het een moeten is, maar omdat je van je partner houdt, omdat je weet dat de ander het moeilijk heeft, omdat je weet dat het ook anders kan, dat er onder deze diagnose, die emoties etc nog een ander persoon zit. De persoon waar je ooit verliefd op bent geworden, waar je je leven mee wilde delen.

Je gaat door omdat je niet nóg meer spanning wilt veroorzaken

Je denkt: “Ik moet sterk blijven, want anders.” En dat sterk blijven kan je best lang volhouden, maar je lichaam denkt daar anders over, die vergeet niet dat jij ook steeds alert bent, aan staat.

Misschien merk je het aan gespannen schouders, aan slechter slapen, snel schrikken, zelf een kort lontje krijgen. Of aan die vermoeidheid die niet meer weggaat na één nacht rust. Of heb je het gevoel dat je pas ontspant als je alleen bent?

De vraag is: durf je dit toe te geven aan jezelf?.

Want voortdurend nadenken over wat handig, veilig of verstandig is, kost energie en dat potje raakt een keer leeg. Dat betekent niet dat je het niet goed doet of dat je tekort komt, het betekent dat jouw systeem probeert mee te bewegen in deze situatie die veel van je vraagt.

fysiologisch gezien heeft je zenuwstelsel in deze periode geleerd:

• Ik moet opletten.

• Ik moet inschatten.

• Ik moet klaarstaan.

• Ik moet voorkomen dat het misgaat.

Maar, dat was wat jouw partner tijdens zijn werk deed, dat is niet jouw taak, jouw werk. Jij bent niet gemaakt om 24 uur per dag aan te staan, dat zijn we overigens allemaal niet.

Signalen herkennen is geen beschuldigen of oordelen

Het voelt juist voor veel partners ingewikkeld om eerlijk te zeggen dat PTSS ook impact heeft op henzelf, want al snel komt er schuldgevoel:

• “Maar hij heeft het toch veel zwaarder dan ik?”

• “Ik mag niet klagen, ik moet gewoon begripvol zijn.”

• “Dit gaat niet over mij, maar over hem, mijn tijd komt wel.”

En er is weinig hulp vanuit het werk, alles is ingericht voor de medewerker die uitvalt. Maar juist de partner, juist daarvoor is het belangrijk om te erkennen dat trauma diepe sporen kan trekken en dat jij doet er ook toe. Herkenning en vooral erkenning van jouw spanning betekent niet dat je je partner afwijst. Het betekent niet dat je minder lief hebt en het betekent al helemaal niet dat je opgeeft. Het betekent alleen dat je eerlijk wordt over de rauwe werkelijkheid en kan zeggen:

"Deze situatie heeft ook invloed op mij".

Het is een kort zinnetje, 7 woorden, die het begin kunnen zijn van wat meer ademruimte voor jezelf. Nee, het zal niet meteen alles veranderen, de situatie zal ook niet ineens makkelijker worden, maar het helpt je wel te stoppen met denken dat jouw leven, jouw gevoelens er niet toe doen.

Spreek deze zin vandaag eens uit, tegen jezelf of tegen iemand die je vertrouwd. Heb je niemand om je heen, dan mag je mij altijd een appje sturen of een mailtje. Ik reageer persoonlijk, wetende wat voor invloed ptss heeft Of lees de "herkenningsgids".