Wat ik zie is niet alles: kijken achter gedrag bij PTSS thuis

Een kijkje achter het gedrag van PTSS thuis

Zie jij thuis soms gedrag zoals:

• Stilte aan tafel tijdens het koffie drinken of tijdens het eten

• Een kort antwoord op je vraag

• Een dichtslaande deur, net iets harder dan normaal

• Een blik die je niet goed kunt plaatsen, is het nu afwezigheid of flashback

• Terugtrekken of afstand nemen op momenten dat je denkt dat het stil is

• Boosheid uit het niets, om (in jouw ogen) onbenullige dingen

• De sfeer die uit het niets om kan slaan

Als partner van iemand met PTSS kun je daar soms moe van worden of verdrietig of zelfs onzeker. Want gedrag komt binnen en zeker als het thuis gebeurt, op de plek waar je eigenlijk rust, veiligheid en verbinding verwacht.

Maar: "Wat ik zie is niet alles".

Een zin die ik mocht leren, en soms nog steeds leer te begrijpen.

Dit zeg ik niet om gedrag goed te praten, om gevoelens weg te duwen, maar om te beseffen dat niet alles is wat het lijkt. Onze ogen, maar vooral ons hoofd bedriegt ons met regelmaat. En dat is niet bewust, het heeft o.a. te maken met verwachtingspatronen, dat wat je gewend was, de kennis die je hebt, maar vooral met wie je zelf bent.

Besef ook dat door de verandering in het leven van je partner, jij mee bent veranderd, en dit geeft een ander perspectief op het leven.

Wat je aan de buitenkant ziet

PTSS thuis is niet zichtbaar voor de buitenwereld, maar des te meer thuis en ondanks dat er een duidelijke diagnose is, zie je geen etiketje maar gedrag.

Aan de buitenkant lijkt het soms alsof iemand ongeïnteresseerd, koud, boos of afwezig is, maar bij PTSS zit er onder dat gedrag veel belasting, overprikkeling, herinneringen, vermoeidheid, zelfs schaamte en machteloosheid. Zie het als een lichaam dat voortdurend in de alarmstand staat.

Als partner weten we dit maar dat maakt het niet minder pijnlijk. Daarom is het zo belangrijk om gedrag niet meteen als hele waarheid te zien.

Gedrag is niet het hele verhaal

Stilte kan voelen als afwijzing, maar soms zijn er gewoon even geen woorden meer

Een kort antwoord kan onverschilligheid lijken, maar het kan ook de overbelasting zijn, net even te veel hooi op de vork genomen die dag.

Terugtrekken kan afstandelijk voelen, maar soms is het een poging om niet te ontploffen waar je bij bent of verwerking van herinneringen die ineens op komen.

Boosheid kan hard binnenkomen, maar soms ligt er angst, machteloosheid of spanning onder.

Dat betekent niet dat alles maar goed is, ja tot op zekere hoogte, het betekent ook niet dat jij alles moet begrijpen, dragen of oplossen, maar het kan wel helpen om jezelf af te vragen: "Wat zie ik aan gedrag?"
en daarna: "Wat zou eronder kunnen liggen?"

Dat betekent niet dat je alles moet relativeren, jezelf weg moet cijferen, maar het kan je helpen om iets minder snel zelf vanuit emotie te reageren.

En wat ligt er onder jouw gedrag?

Auw, die kwam misschien even hard binnen, maar dit stuk is minstens zo belangrijk, want als partner heb jij ook gedrag dat aan de buitenkant zichtbaar is.

Wees eens kritisch naar jezelf:

• pas je je aan?

• sus je de boel?

• slik je woorden in?

• Ga je sneller en harder in de zorstand?

• Of doe je alsof het allemaal wel meevalt?

• Of blijf je doorgaan terwijl je eigenlijk super moe bent, maar je het leven gaat door!

Kleine dingen die erop lijken dat je sterk, praktisch of liefdevol bezig bent, maar onder jouw gedrag kan ook een belasting liggen. Denk aan vermoeidheid, angst voor spanning, verdriet, eenzaamheid, teleurstelling, verlangen naar rust, het gevoel dat jij jezelf soms kwijt bent.

En vooral die laatste is een waar ik veel tegen aan liep, want ook mijn gedrag vertelde dus niet het hele verhaal.

Ik zei vaak: “Ja hoor, het gaat wel.” als men "vroeg hoe gaat het?"
Maar van binnen dacht ik: “Ik weet niet hoe lang ik dit nog zo volhoud.”

Op andere momenten zei ik juist niets, ik was er wel maar toch ook weer niet.
waarom? omdat ik geen nieuwe spanning wilde veroorzaken.

Ik regelde van alles, omtrent de kinderen, maar ook voor zijn therapie.
Met het idee dat als ik het niet doe, doet niemand het en ik had wel een zoon om voor te zorgen en daar kwam ook nog eens bij dat manlief zei "nee hoor ik kan dat wel, ik kan alleen naar therapie" maar dat dit niet goed afliep. Hij kon niet alleen, want terugrijden was dan drama door de impact die de therapie had op hem en de energie die het uit hem trok.

Dus besef dat jij als partner het ook verdient om vanuit een andere visie, een andere blik bekeken te worden.

Herkennen zonder alles goed te praten

Maak onderscheid, achter gedrag kijken betekent niet dat alles oké is.

Het betekent niet dat harde woorden geen pijn doen.
Het betekent niet dat boosheid geen grens nodig heeft.
Het betekent niet dat jij jezelf moet blijven aanpassen.
Het betekent niet dat liefde betekent dat je alles maar opvangt.

Als je gedrag herkend dan kan je tegelijk zeggen:

Ik begrijp dat er een oorzaak onder ligt, maar dit doet wel iets met mij.

Je mag tegelijk mild zijn naar je partner, en eerlijk zijn naar jezelf. Dat is geen gebrek aan liefde, nee juist het tegenovergestelde.
En ook nodig om niet langzaam leeg te lopen.

Wat mij enorm geholpen heeft is dagelijks een moment te nemen om terug te kijken naar die dag en dan na te denken over de vragen:

1. Wat zag ik aan de buitenkant?
Bijvoorbeeld: “Hij zei vandaag bijna niets.”

2. Wat zou eronder kunnen liggen bij mijn partner?
Bijvoorbeeld: “Misschien was hij overprikkeld of moe.”

3. Wat lag eronder bij mij?
Bijvoorbeeld: “Ik voelde me alleen en ging extra voorzichtig doen.”

Deze oefening is niet bedoeld om alles uit te pluizen, denk er niet te lang over na, het is een reflectie momentje bedoeld om iets meer helderheid te krijgen. Want soms geeft helderheid weer een beetje ademruimte en energie voor de volgende dag.

Nu het bij ons wat rustiger is en we geleerd hebben verder te kijken dan onze neus lang is, kijk ik graag met je mee. Weet dat je niet alleen bent, ik zie jou!

Wil je verder stilstaan bij wat PTSS thuis met jou doet?
Lees ook: Ik sta ook aan: wat PTSS thuis met jou kan doen.